Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagospodarowania i utylizacji osadów powstających w wyniku oczyszczania ścieków komunalnych i przemysłowych

   W odpowiedzi na pismo z dnia 20 maja 1999 r. (znak: SPS-0202-1935/99) w sprawie interpelacji posła Władysława Stępnia w sprawie zagospodarowania i utylizacji osadów powstających w wyniku oczyszczania ścieków komunalnych i przemysłowych, przedstawiam poniżej odpowiedzi na szczegółowe pytania pana posła.

   1. Polityka resortu w zakresie zagospodarowania osadów z oczyszczalni ścieków zarówno komunalnych i przemysłowych.

   W Polsce funkcjonują oczyszczalnie ścieków, które głównie dzieli się na oczyszczalnie komunalne i oczyszczalnie przemysłowe. Osady ściekowe pochodzące z tych oczyszczalni różnią się zasadniczo składem chemicznym i właściwościami. Z tego względu nie mogą one być rozpatrywane wspólnie.

   Obecnie w Polsce jednym z głównych problemów do rozwiązania w gospodarce komunalnej jest budowa oczyszczalni ścieków komunalnych oraz zagospodarowanie osadów powstających w procesach oczyszczania tych ścieków. W roku 1997 w Polsce w oczyszczalniach komunalnych powstało ponad 3 mln ton masy uwodnionej osadów, czyli ok. 300 tys. ton suchej masy (źródło: Główny Urząd Statystyczny ˝Ochrona Środowiska 1998˝), a sukcesywne usuwanie zaległości w budowie oczyszczalni ścieków komunalnych doprowadzi do szybkiego wzrostu ich ilości.

   Polityka resortu w zakresie zagospodarowania osadów z oczyszczalni komunalnych zmierza w kierunku przyrodniczego ich zagospodarowania. Kierunek ten został umocowany w ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (DzU nr 96, poz. 592 z późn. zm.). Art. 5 tej ustawy przewiduje możliwość wykorzystania odpadów na cele nieprzemysłowe, w szczególności do kształtowania powierzchni gruntów lub ich dostosowywania do określonych potrzeb oraz do nawożenia lub ulepszania gleby. Osady ściekowe mogą jednak zawierać oprócz substancji organicznych i nawozowych, zapewniających prawidłowy rozwój roślin i poprawiających równocześnie strukturę gleby, również substancje szkodliwe, takie jak metale ciężkie, a także mikroorganizmy chorobotwórcze i jaja helmitów, co stanowi przeszkodę w przyrodniczym, a zwłaszcza rolniczym ich wykorzystywaniu. Bezpieczne wykorzystywanie osadów ściekowych wymaga więc spełnienia pewnych warunków dotyczących samych osadów oraz terenów, na których mają być stosowane. Odpowiednie uregulowania prawne uwzględniające powyższą problematykę oraz wymagania Dyrektywy Rady 86/278/EEC z dnia 12 czerwca 1986 r. w sprawie ochrony środowiska, a szczególnie gleby w wyniku stosowania osadów ściekowych w rolnictwie (OJ L 181 p. 6 z 4 lipca 1986 r.), zostały zawarte w przygotowywanym przez Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa projekcie rozporządzenia w sprawie warunków, jakie muszą być spełnione przy wykorzystywaniu osadów ściekowych na cele nieprzemysłowe. Bardzo istotne znaczenie dla ograniczenia substancji niebezpiecznych w osadach ściekowych pochodzących z oczyszczalni komunalnych ma przyjęcie przez Radę Ministrów w dniu 19 maja br. rozporządzenia w sprawie warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych stanowiących mienie komunalne. Rozporządzenie zawiera zasady ogólne wprowadzania ścieków przemysłowych do kanalizacji z uwagi m.in. na ochronę odbiornika ścieków oraz określa dopuszczalne wartości zanieczyszczeń w ściekach, w tym substancji niebezpiecznych, chroniąc tym samym osady ściekowe przed nadmierną zawartością metali ciężkich uniemożliwiającą ich przyrodnicze zagospodarowanie.

   W przypadku osadów przemysłowych problem ich zagospodarowania wymaga odmiennego podejścia. Osady te powstają w oczyszczalniach ścieków w zakładach przemysłowych i są również zaliczane do odpadów i podlegają przepisom ustawy o odpadach. Osady przemysłowe nie mają tak jednolitego składu, jak to ma miejsce w przypadku osadów z oczyszczalni komunalnych. Skład ich i własności są specyficzne dla każdego zakładu przemysłowego i zależą od procesu technologicznego, jaki ma miejsce w danym zakładzie. Odpady w postaci osadów, w zależności od ich składu, mogą być wykorzystywane zarówno w celach przemysłowych, jak i nieprzemysłowych. Na cele nieprzemysłowe, np. do kształtowania powierzchni gruntów, nawożenia lub ulepszania gleby, mogą być wykorzystywane osady pochodzące z oczyszczania ścieków niektórych branż przemysłu spożywczego, których skład jest podobny do osadów z oczyszczalni komunalnych. Osady z innych oczyszczalni przemysłowych, biorąc pod uwagę ich specyficzny skład, mogą być wykorzystywane m.in. jako surowiec wtórny przez inne zakłady przemysłowe. Odpowiedzialność za gospodarowanie osadami pochodzącymi z oczyszczalni przemysłowych ponoszą zakłady przemysłowe, w których te osady powstają.

   2. Możliwości praktycznej realizacji segregacji osadów ze względu na ich zawartość i ewentualną szkodliwość.

   W przypadku osadów ściekowych pochodzących z oczyszczalni komunalnych problem segregacji osadów ze względu na zawartość metali ciężkich i szkodliwość dla środowiska będzie dokładnie rozwiązany w ramach realizacji projektu rozporządzenia w sprawie warunków, jakie muszą być spełnione przy wykorzystywaniu osadów ściekowych na cele nieprzemysłowe, przygotowywanego na podstawie delegacji zawartej w art. 16 ust. 3 ustawy o odpadach. Wykonywane dotychczas badania kontrolne w tym zakresie pozwalają jedynie wstępnie określić ewentualną przydatność tych odpadów na określone cele gospodarcze.

   Ze względu na fakt, że w każdym zakładzie przemysłowym powstają różniące się składem oraz właściwościami osady, następuje naturalna ich segregacja.

   3. Problem budowy instalacji na skalę przemysłową, w których osady będą utylizowane.

   Obecnie w naszym kraju nie istnieje instalacja, która unieszkodliwiałaby osady na skalę przemysłową. Wprowadzenie rozporządzenia w sprawie warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych stanowiących mienie komunalne powinno spowodować, że powstające osady ściekowe będą spełniały warunki stawiane wykorzystywaniu osadów ściekowych na cele nieprzemysłowe i będą mogły być wykorzystywane w tym celu. Ze względu jednak na fakt, iż ilość osadów ściekowych z oczyszczalni komunalnych będzie wzrastała w wyniku budowy nowych oczyszczalni ścieków komunalnych dla miast i wsi, które dotychczas ich nie posiadają, konieczna będzie budowa odpowiedniej ilości zakładów do unieszkodliwienia (w tym również spalarni) osadów ściekowych, szczególnie dla tych osadów, które ze względu na zwiększoną zawartość metali ciężkich nie mogą być wykorzystywane do rekultywacji i nawożenia gleb.

   W przypadku natomiast osadów przemysłowych już obecnie zakłady przemysłowe unieszkodliwiają je we własnym zakresie, np. zakłady przemysłu chemicznego i rafineryjnego spalają nadmierne ilości osadów.

   Minister

   Jan Szyszko

   Warszawa, dnia 15 czerwca 1999 r.