Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie protestów rolników latem 1998 r.

   Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 30 września 1998 r. (nr SPS-0202-987/98) interpelację posła Jana Kulasa z dnia 28 września 1998 r. w sprawie protestów rolników z lata br., uprzejmie przedstawiam, co następuje:

   Akcje protestacyjne rolników w lecie 1998 r. przybierały różne formy i przebiegały z różnym natężeniem. Organy prokuratury, w związku ze swoimi ustawowymi obowiązkami, reagowały na te działania w sytuacji, gdy w sposób jednoznaczny naruszały one obowiązujące prawo i nosiły znamiona czynów zabronionych.

   Informacje przedstawione w Prokuraturze Krajowej przez prokuratorów apelacyjnych dotyczące tej problematyki wskazują, iż jedynie trzy zdarzenia w skali kraju wymagały wdrożenia postępowań karnych, które aktualnie prowadzone są w prokuraturach.

   Prokurator wojewódzki w Nowym Sączu prowadzi wszczęte dnia 7 lipca 1998 r. śledztwo nr V Ds 34/98/S, którego przedmiotem jest zniszczenie zboża poprzez wysypanie go z 18 wagonów kolejowych w dniach 29 maja i 3 sierpnia 1998 r. na stacji PKP w Muszynie przez uczestników akcji protestacyjnych reprezentujących NSZZ RI ˝Solidarność˝, tj. czyn określony w art. 212 § 1 d. K.k. i inne.

   W sprawie tej trwają aktualnie czynności procesowe z udziałem osób uczestniczących w akcjach protestacyjnych, które pochodzą z różnych regionów kraju. Gromadzona jest także niezbędna dokumentacja dotycząca funkcjonowania NSZZ RI oraz ustalana jest wysokość rzeczywistej szkody spowodowanej wysypaniem zboża na tory. W stosunku do jednej z osób wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów z art. 16 d. K.k. w związku z art. 212 § 1 d. K.k., lecz nie zostało ono ogłoszone wobec nie usprawiedliwionego niestawiennictwa podejrzanego.

   W Prokuraturze Rejonowej w Jastrzębiu Zdroju prowadzone jest od dnia 23 lipca 1998 r. dochodzenie Nr 2 Ds 955/98 w sprawie zniszczenia zboża poprzez wysypanie go z 12 wagonów kolejowych w dniu 8 lipca 1998 r. na stacji PKP w Zebrzydowicach przez członków NSZZ RI ˝Solidarność˝ z województw wałbrzyskiego i jeleniogórskiego, tj. o czyn z art. 212 § 1 K.k. z 1969 r.

   W toku dochodzenia przesłuchano w charakterze świadków uczestników demonstracji - członków NSZZ RI ˝Solidarność˝ oraz pracowników Stacji Towarowej PKP w Zebrzydowicach. Do chwili obecnej nie zdołano ustalić tożsamości sprawców wysypania zboża z wagonów, żadnej osobie w związku z tym nie przedstawiono zarzutu dokonania tego czynu.

   Także postępowanie dotyczące tej problematyki zarejestrowane zostało w Prokuraturze Rejonowej w Pyrzycach, do której w dniu 22 września 1998 r. wpłynęło zawiadomienie o przestępstwie popełnionym przez Komitet Strajkowy NSZZ RI ˝Solidarność˝, polegającym na podjęciu uchwały o blokadzie drogi krajowej nr 3 w dniach 12-13 sierpnia 1998 r.

   Doniesienie to zarejestrowano pod sygn. Ds 1205/98, a dochodzenie wszczęto o czyn z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (DzU nr 55, poz. 236 z późn. zm.), polegający na kierowaniu akcją protestacyjną zorganizowaną wbrew przepisom ustawy. Dochodzenie to znajduje się w fazie początkowej i dotychczasowe ustalenia nie dały podstawy do przedstawienia zarzutów konkretnym osobom.

   Oprócz spraw opisanych powyżej prokuratury nie podejmowały żadnych innych działań w stosunku do protestujących rolników, w tym także w woj. gdańskim.

   Problematyką nielegalnych protestów rolników zajmowały się również kolegia do spraw wykroczeń. W okresie letnim, tj. do dnia 1 września 1998 r., do kolegiów wpłynęło 167 wniosków o ukaranie sprawców blokad dróg, spośród których tylko jeden dotyczył woj. gdańskiego. Wniosek ten jednakże nie został dotąd rozpoznany przez kolegium do spraw wykroczeń w Tczewie.

   Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje niestety pełnymi informacjami o sposobie załatwienia przez kolegia skierowanych wniosków, stąd nie można wnioskować o przyjętej przez nie linii orzekania w tym sprawach. Przykładowo podać można jedynie dane dotyczące Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w Człuchowie, do którego wpłynęło 10 wniosków o ukaranie uczestników blokad dróg. Do chwili obecnej kolegium rozpoznało 7 spraw, uznając obwinionych za winnych, odstępując jednak od wymierzenia im kar.

   Powyższe nie daje oczywiście podstawy do wyciągania generalnych wniosków, wskazuje wszakże, iż przy orzekaniu w tego rodzaju sprawach kolegia kierują się dyrektywą art. 39 Kodeksu wykroczeń, który stanowi, że w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie kolegium ds. wykroczeń może - biorąc pod uwagę charakter i okoliczności czynu lub właściwości i warunki osobiste sprawcy - zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary albo odstąpić od wymierzenia kary lub środka karnego.

   Należy podkreślić, że organ orzekający wymierza karę według własnego uznania, jedynym organem badającym prawidłowość orzeczeń kolegiów jest zaś sąd rejonowy, o ile w sprawie zostanie złożone odwołanie od orzeczenia kolegium przez uprawniony podmiot, tj. przez oskarżyciela, obwinionego lub pokrzywdzonego.

   Jedynie w wyjątkowych przypadkach, ściśle określonych przez prawo, od orzeczenia sądu w konkretnej sprawie, na wniosek strony, może być wniesiony przez ministra sprawiedliwości nadzwyczajny środek zaskarżenia w postaci kasacji do Sądu Najwyższego.

   Tego rodzaju regulacje dają ministrowi sprawiedliwości ograniczone możliwości wpływania na orzecznictwo kolegiów ds. wykroczeń, zważywszy zaś na odmienne okoliczności poszczególnych spraw formułowanie generalnych wniosków i ocen ich dotyczących byłoby nieuprawnione.

   Minister

   Hanna Suchocka

   Warszawa, dnia 14 października 1998 r.