Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie projektu pozbawienia prokuratorów prawa do stanu spoczynku

   W związku z pismem z dnia 23 lipca br. SPS-0202-679p/98 w sprawie ponownej interpelacji pana posła Jerzego Jaskierni z przykrością stwierdzam, że odpowiedź z dnia 26 czerwca br., w której przedstawiłem obiektywne przesłanki propozycji ponownego objęcia prokuratorów ubezpieczeniem społecznym - nie spotkała się ze zrozumieniem pana posła.

   W związku z wątpliwościami, czy udzielone przeze mnie wyjaśnienia odzwierciedlają stanowisko Rady Ministrów, a w szczególności czy były uzgodnione z ministrem sprawiedliwości pragnę wyjaśnić, że jestem zobowiązany do prezentowania opinii zgodnych ze stanowiskiem Rady Ministrów, które w przedmiotowej sprawie zostało wyrażone w projekcie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, będącym aktualnie przedmiotem prac Komisji Nadzwyczajnej Sejmu.

   Przygotowane przez pełnomocnika rządu ds. reformy zabezpieczenia społecznego projekty ustaw reformujących obecny system ubezpieczenia społecznego, tj. projektu wyżej wymienionej ustawy oraz projektu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegały szerokim konsultacjom, obejmującym także środowisko prokuratorów i uzgodnienia międzyresortowe.

   Czas na wyrażenie przez zainteresowane resorty opinii krytycznie ustosunkowujących się do rozwiązań proponowanych w projektach ustaw reformujących ubezpieczenia społeczne niewątpliwie zakończył się z chwilą przyjęcia tychże projektów przez Radę Ministrów i przekazania ich do rozpatrzenia przez parlament RP, który zadecyduje o ostatecznym kształcie uchwalonych ustaw.

   Od tego momentu wyjaśnianie parlamentarzystom - nie tylko w ramach prac Komisji Nadzwyczajnej, ale także pisemnie - przesłanek, jakimi rząd kierował się, proponując w wymienionych projektach określone rozwiązania prawne, należy przede wszystkim do obowiązków resortu, który odpowiadał za ich przygotowanie. Treść udzielanych wyjaśnień nie może być przy tym sprzeczna ze stanowiskiem rządu w danej sprawie, wyrażonym bezpośrednio w propozycjach regulacji zawartych w projektach aktów prawnych przekazanych Sejmowi.

   Sądzę, że brak akceptacji moich wyjaśnień wynika z nieporozmienia, że zamiar ponownego objęcia prokuratorów ubezpieczeniem społecznym oznacza odebranie lub kwestionowanie ich prawa do przejścia lub przeniesienia w stan spoczynku wyłącznie w sytuacjach określonych ustawowo. Pragnę zapewnić, że projekt ustawy o emeryturach i rentach w żaden sposób nie ingeruje w te uprawnienia, które mają gwarantować niezawisłość przy wykonywaniu zawodowych obowiązków.

   Propozycja ponownego objęcia prokuratorów powszechnym systemem emerytalnym nie powinna być też odbierana jako próba pogorszenia ich sytuacji materialnej. Nie ulega wątpliwości, że prokuratorzy powinni być wynagradzani przez pracodawcę adekwatnie do wykonywanej przez siebie pracy. Zwracam jednak uwagę, że nowy, trójfilarowy system emerytalno-rentowy, stwarza możliwości zapewnienia odpowiedniego statusu materialnego po przejściu w stan spoczynku wszystkim osobom, które w czasie aktywności zawodowej osiągały wysokie zarobki.

   Przedstawione przez rząd w projekcie ustawy o emeryturach i rentach, jednolite zasady wymiaru świadczeń emerytalnych i rentowych są zgodne z zasadą państwa prawnego, ponieważ wysokość tych świadczeń zależałaby od wielkości indywidualnego kapitału, na który składałyby się wszystkie składki na ubezpieczenie, wpłacone przez ubezpieczonego lub w jego imieniu przez pracodawcę albo budżet państwa.

   Sprzeczne z tą zasadą byłoby natomiast utrzymywanie obecnego stanu, w którym wymiar świadczeń przysługujących po osiągnięciu wieku emerytalnego zależy od prestiżu wykonywanego zawodu. Sądzę, że właśnie utrzymanie obecnego zróżnicowania systemów emerytalnych prokuratorów i pozostałych grup zawodowych kłóciłoby się z zasadą równego traktowania obywateli w zakresie zabezpieczeń finansowych, jakie przysługują z racji stanu zdrowia lub osiągnięcia określonego wieku umożliwiającego przejście na emeryturę lub rentę, których odpowiednikiem jest przejście w stan spoczynku.

   Nie należy zapominać, że właśnie brak związku przyszłych uprawnień emerytalnych z wielkością indywidualnego wkładu do systemu w postaci składki ubezpieczeniowej w połączeniu z niejasnością kryteriów i przyczyn ich powstawania utrwaliły przekonanie, że system emerytalno-rentowy stanowi wypadkową arbitralnych decyzji organów państwa, podejmowanych często ad hoc pod naciskiem krótkookresowych konieczności gospodarczych lub silnych lobbies różnych grup zawodowych.

   Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się, że zasada sprawiedliwości społecznej jako zasada prawa konstytucyjnego uzasadnia takie zróżnicowanie prawa do emerytur i rent pracowniczych, które wynika z wkładu pracy i związanej z tym wysokości składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Za sprawiedliwą może być zatem uważana zasadniczo taka dyferencjacja systemu uprawnień emerytalno-rentowych, która uwzględnia powyższe założenie. Każde dalsze ewentualne zróżnicowanie musi być rzeczowo uzasadnione obiektywnymi przesłankami społeczno-ekonomicznymi (K 1/88 i K 7/90). Trudno uznać za taką przesłankę argument, że od wysokości świadczeń przysługujących prokuratorowi po przejściu w stan spoczynku zależy stan przestępczości oraz, że jest to środek wzmacniający prokuraturę w walce z przestępczością.

   Nie ulega wątpliwości, że ze względu na zasadę państwa prawnego (art. 2 konstytucji), w szczególności ze względu na wynikającą z niej zasadę zaufania w stosunkach między obywatelem i państwem, projektowanie nowych rozwiązań powinno odbywać się z poszanowaniem praw nabytych. Chroniąc prawa nabyte, nie można jednak przyjąć, iż każda zmiana istniejącej regulacji, która byłaby zmianą na niekorzyść pewnej grupy obywateli, jest ustawodawczo zakazana. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego zasada ochrony praw nabytych nie rozciąga się na prawa ustanowione niesprawiedliwie (K 7/90).

   Pragnę jednocześnie podkreślić, że projektując nowe regulacje prawne dotyczące ogółu społeczeństwa, rząd - podobnie jak parlament - nie może kierować się partykularnym interesem określonej grupy zawodowej.

   Podsekretarz stanu

   Piotr Kołodziejczyk

   Warszawa, dnia 10 sierpnia 1998 r.